ÖLÜMÜNE

DEVAMINI OKU

CAN TARLASI

by Eser Rüzgar 13:12:00 can can tarlası can tarlası tiyatro eser eser rüzgar eser rüzgar milliyet eserruzgar istanbul halk tiyatrosu istanbul halk tiyatrosu can tarlası tarlası tiyatro can tarlası

DEVAMINI OKU

YILDIZLAR ALTINDA CİNAYET - KATİL

by Eser Rüzgar 13:15:00 altında cinayet eser eser rüzgar eser rüzgar milliyet eserruzgar tiyatro yıldızlar yıldızlar altında cinayet yıldızlar altında cinayet tiyatro

YILDIZLAR ALTINDA CİNAYET-KATİL

Yıldızlar Altında Cinayet veya ayraç içindeki kullanımıyla Katil, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları’nın bu sezon oyunlarından. Çağdaş Azerbaycan edebiyatının yazarlarından Elçin Efendiyev, yazdığı bu oyunla ülkemizde ilk kez izleyici karşısına çıkıyor.1943 Bakü doğumlu olan yazar, hikaye, roman ve senaryo yazarı olarak tanınıyor. Senaryolarının birçoğunun filme çekildiğini ayrıca eserlerinin İngilizce,Fransızca, Farsça, Macarca, Çekçe, Slovakça ve Bulgarcaya da çevrildiğini belirtelim.Her ne kadar Türkiye Türkçeciyle Azerbaycan Türkçesi benzerlikler gösterse de bu oyunda da yine dilimize çevirinin -belki de aktarımın- olduğunu görüyoruz. Oyunun yazarıyla ilgili önemli bir bilgi de kendisinin halen Azerbaycan’da başbakan yardımcılığı görevini sürdürüyor olması.

2000’li yılların başında Bakü’de geçen oyunda sosyalizm sonrası değişim sancıları yaşayan Azerbaycan insanından iki örnek alınıp oyun kurgusu için de bu iki insanın aşkı anlatılıyor.

Kadın, yani “öğretmen hanım” kendini tamamen öğrencilerine adamış, hatta bu adamışlığın patolojik bir hale geldiği, sevgiye aç, yalnız, kırklı yaşlarının başında bir kadındır. Oyun, bu kadının bir çalışma masasında öğrencilerinin sınav kağıtlarını okurken onlarla birebir konuşması, onları azarlaması, onlara öğütlerde bulunmasıyla başlar. Çocuklarla didişmesi o kadar fazladır ki kanepeye uzandığında bile hala masasına dönüp onlarla uğraşmaktadır. Muhtemelen çok sık tekrarladığı yine böyle bir gecede, yağmurlu gecede kapısı çalınır ve yıllar öncesinden bir yüz karşısına çıkar. Kendisi yirmi iki yaşında bir öğretmenken on sekiz yaşında olan öğrencisidir evine gelen ve adeta bir sürprizdir gelişen çünkü delikanlı geçen on dokuz yıl süresince hep kadını düşündüğünü, onu hiç unutmadığını ve ona hep platonik bir aşk duyduğunu anlatmaktadır. Delikanlının bu sözlerine karşılık kadının cevabı ise çok nettir “Bu kadar zamandır nerdeydin?” diyerek delikanlıya kucak açar ve adeta teslim olur. Oyunun konusu kısaca bu, daha sonraki bölümlerde bir cinayetin olacağını söylemek oyunun gizemine zarar vermez, çünkü oyunun adında cinayet sözcüğü yer alıyor ve izleyiciyi zaten bir cinayeti bekliyor. Acaba oyunun başlığında “cinayet” sözcüğü geçmeseydi son daha sarsıcı olmaz mıydı? diye bir sorunun zihinlere yerleşmesine engel olamıyoruz.

Yönetmen Melahat Abbasova, Bakü doğumlu. Azerbaycan Güzel Sanatlar Enstitüsü'nün Tiyatro ve Sinema Oyunculuğu Bölümü'nü bitiriyor ve 1991 yılından itibaren de

Tensing, İstanbul'un Gözleri Mahmur, Çalıkuşu, Moliere ya da Kara Komplo gibi oyunlarla

Şehir Tiyatroları'nda oyuncu olarak görev alıyor. Ayrıca kendisini televizyon dizilerinden de tanıyanlar olabilir. Şu sıralar pek bir gündemde olan “Binbir Gece” dizisinde de rol alıyor Abbasova. 2002-2003 sezonundaki “Seneye Bugün” yönetmenin ilk rejisiydi ve yine oyuncu Elçin Altındağ’la çalışmıştı.

Yönetmen Abbasova, hala masallarla yaşayan kadın karakterinin daha çok bu hayal dünyasını merkez alarak oyunu yorumlamış. Düşle gerçek arasında kalan, çocuksu dünyasından kopamayan kadın karakteri anlatırken sahneye atlı karıncalar eklemesi, sahneyi yıldızlarla donatması, upuzun tüller kullanması masal atmosferi yaratmak konundaki isteğini gösteriyor. Yıldızların gözleri alacak kadar çok parlaması veya kullanılan sisin çok yoğun olması acaba yazarın masalsı mekanı biraz abartıyla donatmak istemesinden mi kaynaklanıyor?

Oyun Azerbaycan Türkçesiyle kaleme alınmış ve Türkiye Türkçesine çevrilmiş bu çeviriyi yapanın adına ne broşürde ne de oyun tanıtım yazılarında rastlanıyor. Kaldı ki bu çeviride birkaç dil yanlışı da gözden kaçmıyor. Örneğin; “Benim karşıma geçip de bön bön benim suratıma bakma” derken birinci “benim” neyse de ikinci benim ne kadar da gereksiz veya “Ben bu elbiseyi o kadar uzun zamandır üzerime giymiyordum ki” derken elbise insanın üzerinden başka neresine giyilir ki zaten. Ayrıca birinden yardım isterken “Bana yardım etmez misin lüften” mi deriz, “Bana yardım eder misin lütfen” mi? Bu aksaklıkların dikkatli izleyici için önemli olduğunu belirtelim.

Sahnenin izleyici için sağ tarafı, öğretmen hanımın çalışma bölümü, sol tarafı ise oturma kısmı. Bu iki bölümde de birer kitaplık var. Normal insan boyunun nerdeyse üç katı olan bu kitaplıklar 2000’li yıllar için biraz fazla klasik değil mi? Kitaplık ve içindeki kara kaplı kocaman kitaplar daha çok Umberto Eco’nun “Gülün Adı” romanında yer alan ortaçağ kütüphanelerindeki kitaplıkları anımsatıyor.

Dört duvara bakmaktan gözleri nasır bağlamış –nasır tutmak değil midir doğrusu- hatta kendisine yaklaşan adamın gerçek niyetini göremeyecek kadar kör olmuş kadını canlandıran Elçin Altındağ, yaş itibariyle ve görüntü itibariyle rolüne yakışıyor, ama Emrah Özertem’i psikopat, dengesiz karakteri canlandırma konusunda biraz oturmamış buluyoruz. Ayrıca, delikanlı yağmurlu bir gecede bir süre evi gözetledikten sonra geliyor ve kapıyı çalıyor. Üzerinde biraz ıslaklık var ama duyduğumuz yağmur efektlerinden daha güçlü bir yağmur olduğunu düşünüyoruz ve daha ıslak, daha üşümüş bir delikanlıyı arıyor gözlerimiz bu nedenle.

Kadının yıldız takıntısının bu kadar fazla olması, öğrenci Hasanzade’nin annesinin yıldız sorumlusu olması, delikanlının kadına yaptığı teklifler kimi yerde “yok daha neler” dedirtiyor izleyiciye.

Oyundaki kostümlere değinecek olursak aynı kumaştan yapılmış, hatta aynı çizgilerle şekillenmiş giysiler görüyoruz. Komşu kadın ve kocası daha sonra da delikanlı aynı kocaman ceplerle süslenmiş, benzer giysiler giyiyorlar. Bunun bilinçli bir tercih mi olduğunu sormak gerekir kostüm tasarımına?

Yıldızlar Altında Cinayet, yaşı kaç olursa olsun çocuksu dünyalarından kopamayanlar için zevkli bir seyirlik olabilir, ama yaşamı ciddiye alan realist izleyiciyi etkisi altına alabileceğini söylemek zor.

Yazan: Elçin Yöneten: Melahat Abbasova Dekor Tasarımı: Emra Albayrak Şahin

Kostüm Tasarımı: Feyza Zeybek Müzik Tasarımı: Selim Atakan Dramaturg: Hilmi Zafer Şahin Işık Tasarımı: Mustafa Türkoğlu

Oyuncular: Elçin Altındağ (Kadın), Emrah Özertem (Delikanlı), Ezgi Sümer Yolcu (Komşu Kadın), Nevzat Çamkara (Komşu Adam), Radife Baltaoğlu ( Öğrenci Hasanzade’nin Annesi)

DEVAMINI OKU

KASSANDRA

by Eser Rüzgar 11:49:00 eser eser rüzgar eser rüzgar milliyet eserruzgar kassandra kassandra tiyatro tiyatro tiyatro kassandra

2010 yılı Avrupa kültür başkenti İstanbul’un, sanat mekanlarına bir yenisi eklendi. İstanbul’un ilk sanat hangarı olan “garajistanbul” açıldı. Beyoğlu Galatasaray’da bulunan altı yüz metrekarelik mekan; çağdaş dansa, çağdaş tiyatroya, müziğe, atölye çalışmalarına, seminerlere, edebiyat söyleşilerine ev sahipliği yapacak. Ne mutlu bize, ne mutlu sanatseverlere.

Mekana ilk gidişim mitolojik bir karakter olan Kassandra ile buluşmak için oldu. İlk kez gittiğim bu yerde nasıl olsa tanığım biriyle karşılaşacağım düşüncesindeydim. Zira Kassandra’ nın öyküsünü Yunan mitine merak saldığım yıllarda okumuştum ve kendisini tanırdım. Yıllarca kocasını bekleyen zeki, güzel ve sadık eş Penelopeia kadar veya Eros’un karısı, güzeller güzeli, ölümsüz Psykhe kadar olmasa da önemli bir karakterdir benim için. Ne yazık ki 5.Sokak Tiyatrosu ve Kunstenfestival 0090 ortak yapımı olan “Kassandra” eksikleri ve gözden kaçtığını düşündüğüm ayrıntılarıyla çok tanıdık gelmedi bana.

Kassandra’ nın öyküsünü bilenler vardır mutlaka ama bilmeyenler için kısaca bahsedelim.

Kassandra, Yunan mitolojisinin bir kahramanı, Truva'nın son kralı Priamos'un kızıdır. Yaşam arzusu geleceği görebilmek ve rahibe olmaktır. Apollon, onun bu isteğini –ayrıca güzelliğini- fark eder ve aralarında bir anlaşma yaparlar. Genç kız, eğer kendisiyle birlikte olursa bu yeteneğe sahip olacaktır. Kassandra, önce bu anlaşmayı onaylar fakat daha sonra vaz geçer; çünkü bu durum amacının yarısı olacaktır. Evet kehanet sahibi olacak ama rahibe olamayacaktır. Kendini kandırılmış hisseden Apollon da bu nedenle Kassandra’yı lanetler. Lanete göre Kassandra gerçeği görecek ama kimseyi inandıramayacaktı ve bakire olarak da kalamayacaktı, nitekim aynen böyle olur. Kassandra, Truva savaşının sonunu görür ama kimseyi inandıramaz, ayrıca Agamemnon’ un cariyesi olmak zorunda kalır böylece rahibelik hayali de suya düşer.

Tek kişilik olan seyirlikte rahatsız olduğum ve “keşke bunlara dikkat edilseydi daha iyi bir sonuç çıkardı” dediğim birkaç noktaya değinmek de yarar görüyorum. Mekan geniş, dekor ve tasarım yok, arkada projeksiyonla metin altyazısı İngilizce olarak geçiyor. Ortada var olan tek kişi olunca ister istemez bütün yoğunluk Övül Avkıran’nın üzerinde oluyor. Öncelikle görüntüden başlıyoruz elbette, mitolojik kahramanımızın giysileri dikkatimizi çekiyor hemen. Eflatun mor karışık bir giysi var üzerinde ve altında da beyaz spor ayakkabılar, bu ayakkabılar ilk olumsuz izlemimizin yerleşmesine neden oluyor. Eski Yunan’da giyilen derili ipli sandaletlere sahip olmak pek de zor değil aslında. Sonra bir gömlek giydiğini görüyoruz Kassandra’ nın. İlikli, düğmeli bir gömlek ve düğmenin tarihsel sürecini düşündüğümüzde “neden?” diye sormaktan kendimizi alamıyoruz. Ayrıca, Kassandra’nın seyirlik boyunca örgü bir bereyle saçlarını ve saçlarının yaratacağı etkiyi gizleyerek karşımıza çıktığını da belirtelim. Amaç çağdaş, modernize edilmiş bir Kassandra yaratmak mı? Öyleyse ben bildiğim Kassandra’dan yanayım.

Sahnede tek kişi olunca Övül Avkıran’ın sorumluluğu çok oluyor elbette. Ses tonu, jesti, mimiği, beden dili etkin olmalı diye düşünüyoruz. Başındaki berenin ve elindeki mikrofonun Avkıran’nın oyunculuğuna engel teşkil ettiğini anlamamız hiç de zor olmuyor.

Hacettepe Üniversitesi Bale Bölümü sonra da İstanbul Üniversitesi Tiyatro Bölümü’nden mezun olan Övül Avkıran, oyunculuk adına bu şartlarda yapabileceğinin en iyisini yapıyor aslında. Eline tutuşturulan mikrofon, üzerine geçirilen giysilere rağmen Övül Avkıran rolünün içine giriyor ve altmış dakika boyunca, kimi zaman zavallı, kimi zaman mağdure, kimi zaman aklı yitik Kassandra’ nın derin yalnızlığını izleyiciye aktarıyor. Gerçi koreografide ve yönetimde adını görünce de eleştiri oklarımız yine kendisine dönüyor.

Ayrıca keman, kanun, ud, ney sesleriyle alaturka nağmeler eşliğindeki antik Yunanlı Kassandra görüntüsünün de örtüşmediği düşüncesindeyim.

Oyun metninde özlü bulduğum ve üzerinde düşünülecek sözler de var tabii ki.“ Erkeğin zayıflığı mıdır kadını güçlü kılan, yoksa kadının güçlülüğü müdür erkeği korkak yapan?” “Ölmedikçe hiçbir insanı yitirilmiş saymamalı.” “Gözyaşları insanın düşünce yeteneğini bulandırır.” gibi sözlerin metni zenginleştirdiğini söyleyebiliriz.

Kassadra’ nın annesi kızına “Politik olaylar karşısında ağlanmaz.” diyor. Peki Garajistanbul’ daki Kassandra karşısında izleyici ne yapar? Yetinmez, garipser, eksik bulur, belki de sıkılır. Aksi olur mu? Olur tabii, neden olmasın!

Konsept: Mustafa Avkıran
Yönetim: Mustafa Avkıran-Övül Avkıran
Koreografi: Övül Avkıran
Metin: Gülbin Yeşil- Mustafa Avkıran
Işık tasarımı: Kemal Yiğitcan
Fotoğraf: Fethi İzan
Proje Asistanı: Roza Erdem
Kassandra: Övül Avkıran

tiyatrodergisi.com.tr

şubat/2007

DEVAMINI OKU

"ANTİLOPLAR"IN LEZZETİ ÜZERİNE

by Eser Rüzgar 13:32:00 Antilopların lezzeti üzerine antilopların lezzeti üzerine tiyatro eser eser rüzgar eser rüzgar milliyet eserruzgar tiyatro

“ANTİLOPLAR” IN LEZZETİ ÜZERİNE

“Sanatın ve sanatçının dostu” ilkesiyle yola çıkan “altı kat sanat” sloganını kullanan Akbank Sanat’ta, birçoğumuzun bildiği gibi geçtiğimiz aylarda sanatseverlerin tepkisine yol açan hatta eylemlere dönüşen bir kayıp yaşandı. İstiklal caddemizin güzide sanat mekanlarından birinin temelinde bir eksilme oldu. Aksanat, giriş katını teknolojiye kaptırdı. Teknoloji, bir; sanat, eksi bir oldu bu durumda. Camiaya geçmiş olsun der, endişemizi dile getirmeden geçemeyiz. Umarız bu birinci kattaki yangın diğer katlara da sıçramaz. Aksanat, “sanatın ve sanatçının dostu” olarak kalır.

Gelelim üzerine kalem oynatacağımız oyunumuza. Akbank Sanat Prodüksiyon Tiyatrosu bu sezon “Antiloplar”la çıkıyor karşımıza. Sürekli ilklerle sanatseverlerin karşısına çıkmayı ilke edinen, tekrarlara düşmekten hoşlanmayan Akbank Sanat Prodüksiyon Tiyatrosu, İsveçli yazar, Henning Mankell’in yazdığı "Antiloperna" (Antiloplar) oyununu sahneliyor. Oyun İsveç dışında ilk kez 2006’nın Ocak ayında Paris’te Théâtre du Rond-Point’da sahnelendi, bu sezon da İstanbul’da.

Yazar Henning Mankell İsveçli. İlk öyküsünden itibaren Afrika teması üzerine bir yoğunlaşma görülüyor. Yirmi yaşında Stockholm’de tiyatroda ayak işleri yaparak hayatını kazanmaya başlayan yazar, para biriktirip Guinea-Bissau’ya gitmiş: “Uçaktan indiğim anı asla unutmuyorum, sanki yuvama dönmüş gibi bir duyguya kapılmıştım. Tabii çok komik bir duyguydu. Orada tek akrabam bile yoktu. Ayrıca dünyanın sonu diye bir şeyin olmadığını anladım ve o an çocukluk yolculuğumun sona erip, erişkin yaşamımım başladığını fark ettim...” diyor bir röportajında. Mankell yirmi yıldan fazla bir süredir Afrika’da yaşıyor. Afrika’da yaşamasını, Avrupa’nın dışından bakarak dünyayı iki ayrı görüş açısından görmek isteği olarak açıklıyor.

Oyunun konusundan kısaca bahsetmek gerekirse,Avrupa’nın soğuk ikliminden kopup gelen bir karı koca. Amaçları, Afrika çöllerini suyla tanıştırmak. Üç yüz kuyu hedefine on dört yıl sonunda sadece üç kuyuyla yaklaşabilen başarısız bir sonuç. Oyun; bu çiftin on dört yıl geçirdikleri Afrika’dan ayrılma kararı verdikleri ve son gecelerini geçirdikleri zaman diliminde, birbirlerini sorgulamaları, geçen on dört yılın hesabını yapmaları üzerine kurulu. Ayrıca bu süre zarfında bölge halkına ne verdiler veya ne veremedilerin sorgusu da yapılıyor. İsveçli ve uzun yıllardır Mozambik’te yaşayan, Afrika üzerine yoğunlaşan bir yazarın bu metninin Türk izleyicisi için ne kadar doğru bir seçim olduğu sorusunun zihnimize yerleşmesine engel olamıyoruz. Oyunun özünde elbette varsıl insanlar yoksul insanlara nasıl yardım edebilir? İlkel mi iyidir, uygar mı iyidir? İnsanın korktuğu birine hayrı dokunur mu? Soruları olsa da metin, bu amaca çok da hizmet etmiyor ve bu evrensel sorular sahnede yanıtını bulamıyor.

Aksanat’ın küçük sahnesi kuş cıvıltılarıyla karşılama yapıyor, izleyici yerini alırken kuş sesleri eşik ediyor izleyiciye. Oyun, sadece tek dekor üzerinde sahneleniyor ve oyun boyunca

da göze çarpan hiçbir değişiklik neredeyse olmuyor. Değişen dekorlar, sahneler, oyunların tekdüzeliğini yok edip oyunlara bir canlılık katar ama bu oyun için ne yazık ki bunu söyleyemeyeceğiz. Ayrıca ilk bakışta iyi gibi görünen dekorda anlaşılamayan bir iki noktaya da değinmek gerekir. Birincisi dekor bir iç mekan, yani evin içi. Hal böyleyken neden yerden başlayıp duvarları saran bitkiler kullanılmış? Bir iç mekanda ve Afrika’da bu kadar yeşillik olması ne kadar doğru? Çiftin kendilerini koruma güdülerinin bir yansıması olan yedi-sekiz kilitten oluşan bir dış kapı ve o kapının hemen karşısındaki iç kapının Afrika’da kullanılan bir kapı örneği olmadığını tahmin etmek çok güç olmasa gerek. Özellikle soldaki iç kapının camı üzerindeki dekoratif sanatların, Türk işine çok daha yakın olduğu dikkatli izleyicinin gözünden kaçmamıştır elbette.

Oyun üç kişilik. Afrika’ya kuyu açma amacıyla gelen ama “açma” fiilini, boyut değiştirtip çocuk yaştaki Afrikalı kızların giysilerini açma ve çıplak fotoğraflarını çekme haline getiren bir genç adam yani Bekir Aksoy.1969 doğumlu, Mimar Sinan Üniversitesi Tiyatro Bölümü mezunu olan oyuncuyu birçok televizyon projesinden tanıyoruz, “Çiçek Taksi”nin Kenan’ıyla tanınan bir yüz olmuştur kendisi. Tiyatroda ise 2003-2004 sezonunda “Fernando Krapp Bana Mektup Yazmış” oyunuyla izleyici karşısındaydı. Antiloplar, oyuncunun tek başına büyük bir yük aldığı oyun. Yani ana karakter olarak kendisini göstermesi ve ispat etmesi durumu var ortada. Ne yazık ki bu konumda Aksoy’un çok başarılı olduğunu söylemek mümkün değil. Abartılı bir oyunculuk çıkaran, ifadelerinde ani geçişler yapan Aksoy, yerinin darlığından mıdır, rolüne yeterince ısınamadığından mıdır bilinmez elini kolunu koyacak yer bulmakta zorlandı çoğu zaman. Oyunun dışına taşan Aksoy, iyi oyunculuk çıkarmalıyım endişesini taşıdığını hissettiriyor izleyiciye. Shakespeare, Hamlet’te oyuncunun tanımını yaparken “ Bir oyuncu Termagant’ın kendisinden daha yaygaracı, Nemrut’tan daha nemrut oldu mu, hakkettiği şey kırbaçtır bence….” diyor. Aslında Aksoy’un üzerinden yönetmeni Işıl Kasapoğlu’na dönmek gerek. Daha önceki birçok çalışmasında başarılı olduğunu düşündüğümüz usta yönetmenin bu hususta daha titiz olması gerekmez miydi diye sormaktan da kendimizi alamıyoruz.

Lale Mansur’u 1992 yapımlı “Düş Gezginleri”ndeki edilgen Anjelik karakteriyle tanıdık en çok. Buradaki oyunculuğuyla Altın Portakal sahibi oldu kendisi. Orada edilgendi öyle olması gerekiyordu ama yıllar sonra bu ifadesinin hala değişmemiş olması ve oyundaki tutukluğu şaşırtıcıydı. Kendine anılar icat eden, kocasının yanlışlarını fark edince içindeki antilopları öldüren “antiloplarımı aldın elimden seni asla affetmeyeceğim” diye haykıran kadını sahneye taşırken biraz farklı bir Lale Mansur görme isteği hissedildi.

Oyunun en net oyunculuk örneği Cüneyt Türel’e aitti diyebiliriz. Yaşam alanlarını terk etmeye hazırlanan çiftle devir teslim yaşanan endişeli karakteri ölçülü bir şekilde yansıttı izleyiciye.

Oyunun çevirisinde genel olarak rahatsız edici bir dil yanlışı olmadığını söyleyebiliriz, fakat genellikle yanlış kullanılan “kurdele” sözcüğünün (TDK Yazım Kılavuzu 2005) “kurdela” şeklindeki yanlış kullanımının dikkatlerden kaçmadığını belirtmek gerek.

Sonuç olarak antilop etinin lezzetli olduğu söylenir, doğru mudur yiyenlere sormak gerekir; ama Akbank Sanat Prodüksiyon Tiyatrosu’nun “Antiloplar” oyunun lezzeti tartışılacak gibi görünüyor.

Yazan :Henning Mankell Çeviri: Zeynep Avcı Yönetmen:Işıl Kasapoğlu

Sahne Tasarımı:Duygu Sağıroğlu Kostüm Tasarımı:Canan Göknil

Müzik:Joel Simon Işık: Birol Gezici

Oyuncular:Cüneyt Türel, Lale Mansur, Bekir Aksoy

DEVAMINI OKU

ŞEREFE HATIRALAR

by Eser Rüzgar 12:00:00 eser eser rüzgar eser rüzgar milliyet eserruzgar şerefe hatıralar şerefe hatıralar tiyatro tiyatro tiyatro şerefe hatıralar

Tiyatro Pera, bu sezon 1950’li yılların İstanbul’unu günümüze taşıyor. Oyunun alt başlığı da İstanbul 1955 zaten. Şerefe Hatıralar, siyasi bir dönem oyunu. Yaratıcı kadro, özellikle de tabii ki Nesrin Kazankaya, çoğunlukla sabun köpüğü tercihlerin yapıldığı günümüz sanatında! belleklerimizi harekete geçiriyor. Çok uzak olmayan geçmişimizi bu oyun sayesinde tekrar hatırlamamıza aracı oluyor. Peki başarılı oluyor mu? Evet.

Nesrin Kazankaya oyunun bel kemiği elbette. Sanay karakteriyle oyunculardan biri, ayrıca yazan ve yöneten konumunda. Bu üç unvanın hangisinde daha başarılı diye bir soru akıllara gelirse -illa da birini ön plana çıkarmak gerekirse- bu sorunun cevabı var, ama cevabın acelesi yok.

Oyun, yukarıda dediğimiz gibi 1950’li yılların İstanbul’unda özellikle de Nişantaşı’nda geçmekte çoğunlukla. Bir karı koca, bir kayınbirader ve bir kadın. Bir de küçük kız var yıllar sonra büyüyüp yaşamını sorgulayan. Suat ve Sanay birbirlerini çok seven iki kardeş hatta muhabbetleri o kadar derin ki oyunun hemen başında onları karı-koca sanıyoruz. Asıl koca Celal çıkınca da ufak bir sürpriz oluyor izleyici için. Oyun aslında iki kurguya ev sahipliği yapıyor. Berin’in, eskiden evlerinde çalışan Recep Ustanın meyhanesine yıllar sonra gelişi anından geriye dönük anlatıma geçiliyor, Berin’in çocukluğu, aile ortamı ve ellili yıllar bu şekilde anlatılıyor. Bu geçişler, gayet iyi hazırlanmış bir dekorun ardından çok başarılı bir ışık yansıma tekniğiyle yapılıyor. Işık kullanımı sahnelerin, kimi yerde adeta siyah beyaz fotoğraf tadında algılanmasını sağlıyor.

Oyunun yazarı konumuyla Nesrin Kazankaya, oyunla ilgili olarak, düşünce özgürlüğünün doğuş noktası olarak bilinen ama son zamanlarda kendi tarihiyle çelişen Fransa’nın ünlü yazarı Voltarie gibi düşünüyor ve şöyle diyor; “Farklı düşünene, farklı yaşayana, yani ‘ötekine’ yalnızca hoşgörü göstermek değil, ona sahip çıkabilmek; katılmasak bile özgürlük alanı tanıyabilmek….” diye özetliyor düşüncelerini. Tıpkı Voltaire’ in “Düşüncelerinize katılmıyorum ama söz söyleme hakkınızı sonuna kadar savunacağım.” görüşü gibi. Kazankaya, bu düşünceden yola çıkarak insanın tek model haline getirilme yanlışını sorguluyor, farklı düşüncelere sahip aynı ailenin insanları arasındaki uçuruma değiniyor. Çok yerinde bir konu seçip bunu gayet iyi kurguluyor yazar. Oyununu zenginleştirecek çok fazla ayrıntıya da giriyor. Bu ayrıntılar oyunun tadı olacakken biraz fazla mı abartılmış diye düşünmeden edemiyoruz. Kazankaya’ nın yaptığı alıntıların birçoğu yerinde, başarılı ve kurguya uygun, ama daha çok isimden bahsetmek, daha çok alıntı yapmak biraz da olsa ayrıntılara boğdurmuş oyunu. Satre, Nietzsche, Camus, Heraklitos, Ruhi Su, Nazım Hikmet, Ömer Hayam gibi isimler oyun metninde karşımıza çıkıveriyor bazen. Bunun yerine Suat’ın psikolojisi daha net aktarılabilirdi izleyene, çünkü Suat oyunda önemli bir figür.Dönemin mutsuz aydınını temsil ediyor, fakat yüzeyde kalıyor biraz. Mualif, edilgen, mutsuz ve nihilist özellikleri bir arada bulunduran Suat, biraz daha irdelenmeliydi metin üzerinde. Ayrıca oyunda mektuplaşma sahnelerinin uzunluğu da dikkat çeken bir başka nokta.

Salona alaturka musiki eşliğinde giriyorsunuz. Geniş bir alana sahip olan oda sahne diyebileceğimiz mekan hemen size ellili yılların sinyalini veriyor. İç mekan tasarımı olarak döneme ait çalışma masası, koltuk, piyano, gramofon göze çarpıyor ilk bakışta. Kullanılan teknikle zaman sıçramalarındaki ışık düzenini, sahneye yerleştirilen paravanın ışıkla uyumunu ve karakterlerin önce o paravan arkasında suretlerinin görünmesi sonra da oyuna dahil olmaları sürecini başarılı ve gayet estetik bulduğumuzu belirtmeden geçmeyelim. Platonun idealar kuramındaki gibi önce yansıma sonra suretin kendisini anımsatıyor bu sahneler.

Oyunculuklar da rahatsız olduğumuz bir durum söz konusu değil. Oyuncular rollerinin gereğini yerine getiriyorlar. Nesrin Kazankaya iyi bir yazar ve özellikle de iyi bir yönetmen ama oyunculuğu diğer alanlardaki başarısının yanında biraz gölge de kalıyor. Kazankaya’nın ses tonunun da zaman zaman etkileyicilikten uzak kaldığını fark ediyoruz.

Danslarla müziklerle destekli oyunda kostümler de dönemin ruhunu taşıyor. Tangoların yapıldığı, şık gece kıyafetlerinin kullanıldığı oyunda uyumun yerli yerinde olduğu belirtelim.

Oyunun finalinde “güzel seksenli yıllara” dileğinde bulunuluyor. Bu temennide bulunurlarken seksenli yıllarda neler yaşayacağımızı bilmiyorlardı elbette. Seksenli yılları yaşayanlar olarak geçen yıllar içerisinde, dilek temennisi yerini bulmuş mu bunu düşünmek için asıl önemli olan ise çalkantılı ellili yılları belleğimizin tozlu raflarından indirip hatırlamak için “Şerefe Hatıralar” ı izlemek yerinde olacaktır.

Yazan ve Yöneten: Nesrin Kazankaya
Dramaturgi: Şafak Eruyar
Oyuncular: Mehmet Aslan(Suat), Nesrin Kazankaya (Sanay), Muhammet Uzuner (Celal), Başak Meşe (Berin/Nedret), Aytunç Şabanlı (Kemal)
Dekor ve Kostüm Tasarımı: A.Şirin Dağtekin
Işık Tasarımı: Yüksel Aymaz
Yönetmen Yardımcısı: Zeynep Özden

tiyatrodergisi.com.tr

ocak/2007

DEVAMINI OKU

KOCASINI PİŞİREN KADIN

by Eser Rüzgar 13:45:00 eser eser rüzgar eser rüzgar milliyet eserruzgar kocasını pişiren kadın kocasını pişiren kadın tiyatro tiyatro

KOCASINI PİŞİREN KADIN

KOMEDİNİZ SADE Mİ KITSCHLİ Mİ OLSUN?

1985 yılında kurulan AYSA Prodüksiyon Tiyatrosu’nu, Ankara Sanat Tiyatrosu’nun yapımlarını geniş kitlelere yaymasıyla tanıyoruz. Yakın geçmişine bakacak olursak da geçen sezon, çok ses getiren ve ardından kadın oyuncularından Tilbe Saran’a 2006 Tiyatro Ödüllerinde “En İyi Kadın Oyuncu” ödülünü kazandıran “Nathalie” oyunuyla biliyoruz. AYSA Prodüksiyon, yine bu sezonun başında büyük bir yapım olan “Bana Mastikayı Çalsana” adlı müzikli oyunla da izleyiciyle buluştu.

“The Woman Who Cooked Her Husband”, çeviri adıyla “Kocasını Pişiren Kadın”, ekibine neredeyse “lanetleniyor muyuz?” dedirtecek bir dizi engelden sonra 21 Aralık’ta prömiyerini ve galasını birlikte yaptı. Papanın ziyareti, Tiyatro Tiyatro Dergisi’nin ödül töreni, oyunculardan Şenay Gürler’in geçirdiği trafik kazası gibi nedenlerden sonra nihayet Kenter Tiyatrosu’nda sahnelenebildi. Oyunun bu yıl İzmir Devlet Tiyatrosu tarafından da tercih edildiğini belirtelim.

Oyunun yazarı Debbie Isitt, Birminghamlı. Oyun, doksanlı yılların başında ilk oynandığında Royal Court Theatre ve Edinburg Pringe’te epey ses getirmiş. Yazar Debbie Isitt, oyunu hem yönetmiş hem de Laura karakterini oynamış. Isitt, oyunun ön sözünde hiçbir aksesuar kullanılmamasını, hareketlerin kesin ve belirgin olmasını istediğini belirtmiş. Ayrıca oyununun aslında bir tragedya olduğunu söylüyor, teksti okuduğumuzda da aslında gerçekten o kadar da komik olmadığını fark ediyoruz, hatta bazı yerlerde özellikle Hilary’nin terk edilen kadın psikolojisinde içimiz burkuluyor. Tragedya teriminin içeriğini göz önüne aldığımızda bu durumun metni, trajedi diye tanımlamamıza yetmediğini söyleyebiliriz elbette. Sahnede bir komediye dönüşen oyun, insanlık tarihi kadar eski bir konuyu, kadın erkek ilişkilerini, evliliği, aldatmayı, intikam duygusunu kocasını çok seven kadını, karısı tarafından çok sevilen erkeği, yalnız kalmak istemeyen bir başka kadını ele alıyor. Konu çok bildik, ama sahneye konuş çok da alıştığımız gibi değil.

Hilary yani Kenneth’in ilk karısı, on dokuz yıllık evlilikten sonra kocasını Laura’ ya kaptırmıştır. Ken ve Laura’nın üçüncü evlilik yıldönümlerinde onları yemeğe çağırarak gücünü göstermeyi, intikam duygusunu ise gizlemeyi amaçlamıştır. Hilary’ in en iyi yaptığı, Laura’ nın da hiç yapamadığı ve Ken’in de tutkun olduğu şey “yemek”tir. Oyun bu geceden başlar geriye dönük anlatım tekniğini izleyerek devam eder. Kronoloji bizi Laura ve Ken’in bir ev partisinde tanışmaları anına ve sonra da ilişkilerinin başlaması sürecine götürür.Oyunda evlilik kurumunun geçirdiği süreç yıpranma paylarıyla gayet net olarak anlatılıyor. Hilary ve Ken’in evliliklerinin ilk zamanlarında, Ken Hilary’ e akşam yemeğinde kızarmış kuzu budu pişirecek kadar para bırakırken sonra spagetti ve köfte pişirecek kadarını bırakır, daha sonra görülür ki Ken artık hiç para bırakmamaktadır.

Yönetmen Özen Yula, oyunla ilgili olarak “Pop art, kitsch ve akıcı hareketlerle bir ilişkinin başına ve sonuna tanıklık edeceğiz. Belki de alternatif komediyi böylelikle sahne üstüne getirmiş olabiliriz.” diyor. Bu bağlamda oyundaki abartılı hareketleri bir karikatür balonunu andıran sahneleri, Hilary’ nin abartılmış vücut hatlarını, Laura’ nın sivriltilmiş göğüslerini kitschin bir yansıması olarak değerlendirebiliriz. Bu durum abartıdan hoşlanmayan ve sahnede hayatın yansımasını görmek isteyen bir izleyiciyi rahatsız edebilir, fakat komedi türü aşırılıklarla ve abartılarla anlamını tamamlar çoğu kez. Kitsch için rüküşlük tanımı da kullanılabilir, uyum kaygısı gütmeyen bir yorumdur, ama bilinmelidir ki kitsch bilinçli yapıldığında bir tercihtir bir sanat akımıdır. Özen Yula’ ya ait olduğunu düşündüğümüz bu kitsch tavrın oyuna samimiyet kattığı söylenebilir. Ayrıca zaten yazarı tarafından dinamik tasarlanan oyunun, yönetmenin yaratıcı tavrıyla dinamizmin çok ötesine geçtiğini söylemek de mümkün. Örneğin, Laura’ nın Hilary’e gidip Ken’ le ilişkilerini anlattığı sahnedeki abartılı beden dili veya Hilary’ nin Ken’ in üzerine koyduğu saç telinin, saç telinden öte kocaman bir peruk oluşu yaratıcı kadronun oyuna eklemeleri olarak değerlendirilebilir. Oyunun orijinal metnine baktığımızda özellikle dekorun çok farklı tasarlandığını görüyoruz. Yazarın, yeşil tafta bir fonla oluşturmak istediğiyle bizim gördüğümüz dekor faklı tabii ki.

Oyun üç katlı kocaman bir düğün pastasıyla karşılıyor izleyiciyi. Sahne ve pastanın katları kullanılıyor oyun boyunca. İlk katın üstü salon işlevi görürken üst kat bir yatak odası ve pastanın zirvesi de bir yatak olarak karşımıza çıkıyor. Dekorun Barış Dinçel’e ait olduğunu bilmeyen, ama iyi gözlem yapan herhangi bir izleyici “Mutlu Günler” dekorunu görmüşse aynı mantıksal işlevin kullanıldığını ve yaratıcısının aynı kişi olduğunu tahmin etmekte zorlanmayacaktır. Mutlu Günler’de sahneye sabitlenmiş kocaman bir tekerlekli sandalye kullanmıştı Dinçel, burada da kocaman bir düğün pastası. Pastanın kenarlarından ise yaşam sarkmakta. Süpürgeden, süzgece, sütyenden, düğün çiçeğine kadar değişik iç çamaşırları, ev eşyaları, mutfak eşyalarıyla donanmış bu pastanın içinin ışıklandırıldığını görüyoruz zaman zaman. Oyun Elvis şarkılarına da ev sahipliği yapıyor. Zaten Elvis hayranı olan Ken ve bu zevki paylaşan eski karısı Hilary, Elvis şarkıları seslendiriyorlar oyunda.

Oyunculuklara gelince, her üç oyuncunun da sahnede üzerlerine düşeni layığıyla yapmaya çalıştıklarını söyleyebiliriz. Özellikle aldatılan kadın S.Devrim Yakut, Ankara Devlet Tiyatrosu’nda görev almadığı bir sürenin acısını çıkarma fırsatı bulmuşçasına coşkulu ve kendinden emin bir oyunculuk örneği gösteriyor. Şenay Gürler, devam eden televizyon dizileri ve yer aldığı sinema filmlerinin ardından er meydanına çıkıyor, kaçan çorabına, düşen göğüs aparatına ve heyecanına rağmen elinden geleni yapıyor. Geçirdiği kaza neticesinde Gürler, oyunun kimi bölümlerinde özellikle fantezi sahnelerinde boyunluk kullanmak zorunda kaldı. “Her şey Kenneth için, her şey Kenneth için” diye yerlerde süründüğü sahnede kendini tamamen oyunun ruhuna kaptırdığını izleyicisine hissettirdi. Erdem Akakçe ise iki kadın arasında kalmış midesine, cinselliğine ve Elvis’e düşkün erkeği keyifle canlandırıyor. Özellikle dans sahnelerinde gayet başarılı buluyoruz kendisini. Uzun repliğine kıvrak danslarını ekleme konusunda sıkıntıya düşmüyor oyuncu.

Oyunun ışık düzeni Yakup Çartık’ a ait. Zaten kendini ispat etmiş bir isim olan Çartık, bu oyunda da ışıkla ilgili sıkıntı yaşatmıyor izleyiciye. Düğün fotoğraflarının çekilmesi sırasında ışık, flaş görevi üstleniyor. Oyun dönemsel özellik gösteriyor. Bu nedenle altmışlı yılların giysileri, aksesuarları ve saç biçimleri kullanılmış. Bol bol da Elvis şarkıları Aloha From Hawaii, Surrender gibi. Bu müzik tercihinin üzerine oyunun sonlarına doğru son dönemin popüler şarkıcılarından Pink’in kullanılmasına gerek var mıydı diye sormadan edemiyoruz. Pink yerine yine dönemin başka bir müziğine yer verilebilirdi. Gözden kaçmayan bir eksik de Hilary’ nin Ken’ in sırtındaki çiziği fark etmesi sahnesinde. Ken’ in sırtına bir çizik kondurmak çok zor olmamalıydı.

Çeviriyle ilgili de bir iki anlatım bozukluğu fark ediliyor. Birincisi “Mutfağa giren sen olmadıkça zehirlenme şansımız yok” cümlesi. “Zehirlenme” olumsuz bir durumdur, şans ise daha çok yapıcı tanımlamalar için kullanılır. Burada kullanılacak sözcük “şans” yerine “ihtimal” olsaydı daha yerinde bir kullanım olurdu. Bir diğeri de “Çin yemeği getirtip televizyon karşısında seyredersiniz” cümlesiyle ilgili. Televizyon karşısında seyredersiniz değil “yersiniz” olmalıydı doğrusu. Bu ikinci yanlışın çeviriden değil, S.Devrim Yakut’tan kaynaklandığını fark ettiğimizi söylemeden geçmeyelim.

Yaşam felsefenize eklemeler yapacak derinlikte bir oyun değil Kocasını Pişiren Kadın, oyundan çıktığınızda ikili ilişkileri çözmüş de olmuyorsunuz. Zaten ekibin bu amaçta olduklarını da sanmıyoruz, ama eğlenmek, gülmek, oyuncuların sahne performanslarından yorgun düşmek istiyorsanız AYSA Prodüksiyon Tiyatrosunu takip edebilirsiniz.

Yazan: Debbie Isitt Yöneten: Özen Yula Çeviren: A. Yasemin Erbulun
Yönetmen Yardımcıları: Gökçe Durat, Şafak Uysal
Dekor Tasarımı: Barış Dinçel
Kostüm Tasarımı: Serdar Başbuğ
Işık Tasarımı: Yakup Çartık

Oyuncular: S.Devrim Yakut, Şenay Gürler, Erdem Akakçe

DEVAMINI OKU

KEŞANLI ALİ DESTANI

by Eser Rüzgar 12:42:00 eser eser rüzgar eser rüzgar milliyet eserruzgar

Keşanlı Ali Destanı Türk Edebiyatı’nda ve dahası Türk Tiyatrosu’nda bir fenomen midir?

Yanıt, evet bir fenomendir. Türk tiyatro tarihini incelersek çıkacak birkaç isimden biridir ve artık o bir klasiktir. Kırk iki yıl önce Gülriz Sururi-Engin Cezzar topluluğundan oyunu izleme şansına sahip olanlar bu yıl İstanbul Belediyesi Şehir Tiyatroları tarafından sahnelenen yorumu kıyaslama durumunda olabilirler. Gelgelim bizim tevellüdümüz tutmuyor bu kıyaslama için. 1964’ te sahnelenen oyun hakkında yazılanları okuyarak, büyüklerimizden dinleyerek bu eksiğimizi gidermeye çalışıyor, yine de hayıflanmaktan kendimizi alamıyoruz. Zira Gülriz Sururi-Engin Cezzar topluluğunun başarısı tartışılmaz. Üzerine kalem oynatacağımız bir Keşanlı Ali Destanı izlemiş olmamızı bir yetinme sayarak yazımıza başlayalım.

Keşanlı Ali, yazarı kadar ünlü bir oyun kahramanı. Üstelik ünü sınırları aşan bir oyun kahramanı. Avrupa’nın pek çok ülkesinde, Amerika’da, Lübnan’ da oynanmış bir oyun.

Haldun Taner Keşanlı Ali Destanı’nı, yanılsamacı anlatımla, iyi kurgulu oyunlar yazdığı evrenin ardından geleneksel tiyatrodan yararlanmaya başladığı evrenin hemen başında 1964’te yazmıştır. Geleneksel epik tiyatronun en başarılı yazınlarından biri olan

eser, iki bölüm ve on dört tablo olarak kurgulanmıştır. Birinci bölüm; yoğun olarak Ali’nin hapisten çıkışı ve muhtarlık seçimlerini kapsarken, ikinci bölüm; Zilha’nın sosyeteye girişi ve Ali’yle ilişkilerinin açmazı üzerine kurulu.

Sahne, rengarenk çamaşırların iplere asılı olduğu bir dekorla karşılıyor izleyiciyi. Bu haliyle Tarlabaşı’nın ara sokaklarından bir kesit izlenimi uyandırıyor. Dekor daha sonra Üçkapıda helaların iç avlusu, gecekondu meydanı, Onaran’ların evinin salonu, Ali’nin kahvesi olarak değişiyor.

Morgol gömlek giyerdi

Gümüş köstek takardı

Hafif şehla bakardı

Yaktı mı kalpten yakardı

Melodisiyle oyunun çemberine girmeye ve Ali’mizi tanımaya başlıyoruz. Orkestranın sahne arkasına yerleştirilmiş olması önce rahatsız edici gibi görünmekle beraber oyunu sekteye vurmadığı bilakis zenginleştirdiği görülünce yerleriyle ilgili sorunsalımızı çözüyoruz.

Oyunun hemen başlarında “Burada Herkes Bir Olur” şarkısıyla Şerif abla yani Hikmet Körmükçü başarılı bir oyunculukla izleyicinin sempatisini kazanıyor. Sıcak gülümsemeler yerleşiyor izleyicinin yüzüne ve alkışı kesinlikle hak ediyor. Şarkının arasına yerleştirilen ufak espriler de yönetmenin ilavesinin yerinde olduğunu gösteriyor.

Afra tafra yok olur

Burada herkes bir olur

Oyunun karakterleri çeşitli meslek gruplarından oluşuyor. Bıçak bileyeninden, hamalına, tuvaletçisinden, arzuhalcisine kadar çok renkli bir kadro görülüyor ve kadronun yöresel ağzı da oyunda yerini buluyor. Haldun Taner Usta, kahramanı Ali’ye de epik bir anlam yüklemek istemiş ve bu nedenle Yunan Mitolojisi’ndeki “Achilles” karakteriyle özdeşim kurmuş, Ali de tıpkı Achilles gibi şerbetli ve sadece topuğundan kurşun işliyor.

Oyun tam bir epik dram. Hüzün de mizah da yergi de coşku da oyunun bütününe serpiştirilmiş, muhtarlık seçimlerinin yaşandığı bayraklı davullu sahne oldukça coşkulu.

Keşanlı Ali Destanı için şöyle bir durum söz konusu, metnin sağlamlığı ve olay örgüsü izleyiciyi adeta hapsediyor, sözcüklerin hepsi düşünce ürünü, ders-i ibret çıkarmaya uygun. Hizmetçi olmak için uğraş veren genç kızlar ve içlerinden yoldan çıkanlar, kahvelerde pinekleyen işsiz erkekler, ırgatlar, kabadayılar… Haldun Taner, Türkçeyi, Fransızca ve İngilizceden alıntıları ve argoyu başarıyla, yerinde kullanıyor. Ayrıca şarkı sözlerindeki uyaklarda da oldukça başarılı olduğu görülüyor.

Sahnenin üst kısmında yer alan ve tabloların yani sahnelerin başında devreye giren kırmızı renkli elektronik yazı, tiyatroya teknolojinin girmesinden yana olmayanları rahatsız etmiş olabilir. Nitekim metnin aslını okuyanlar tabloların başında projeksiyonla giriş yapılmış olduğunu hatırlayacaklardır.

Ali, yani Engin Alkan, adaşı Engin Cezzar’ dan sonra büyük bir sorumluluk yüklenmiş tabii ki bu oyunla. İzleyiciler arası kıyaslamada Engin Cezzar’ ın yerini tutmadığı kulaklara çalınsa da Trakya ağzının ve aksayan ayağının ölçüsünün zaman zaman kaçması halleri dışında rolüne hakim bir Keşanlı Ali görüldü sahnede.

Zilha ve Nevvare olarak karşımıza çıkan Meriç Benlioğlu, yaşadığı hayatta sınıf atlama hülyasında olan Zilha olarak da veya daha sonra kocasını terk edip sevgilisine kaçan Nevvare olarak da rolünün hakkını veriyor. Zilha ve Nevvare’nin aynı sahnede buluşma anı oyunculuk tekniği bakımından zor da olsa ve izleyicinin “buna gerek var mıydı?” demesine neden olacak kadar farklı algılansa da Benlioğlu bu durumun altından kalkıyor.

1989’da Tunç Başaran’ ın övgüye değer filmi “Uçurtmayı Vurmasınlar” da “Zeynep” rolüyle tanıdığımız Rozet Hubeş, Madam Olga olarak Zilha’ya medeniyet dersi verme sahnesinde çok net ve iyi bir oyunculuk çıkarıyor. Rozet Hubeş’i daha büyük rollerde görme isteğimizi söylemeden geçemiyoruz.

Epik tiyatronun belirleyici özelliklerinden olan koro oyuna renk katıyor, coşkuyu yükseltiyor. Hep bir ağızdan söylenen “Olacak Artık O Kadar” lar oyunun tadı oluyor.

Müzikler de en az oyun kadar keyifli. Zaten içi dolu sosyal mesaj içeren sözler, melodilerle anlam buluyor. Orkestra da işini iyi yaparak izleyiciyi keyiflendiriyor. Özellikle “Herkes Hesap Peşinde” şarkısı ve birinci tablonun finali oldukça keyifli.

Usta yönetmen Yücel Erten, oyunun metnine sadık kalmış ama bu durum sürenin uzun olmasına yol açmış. Ne kadar sürükleyici olsa da oyun uzun. Bu da ara ara oyundan kopmalara neden oluyor.

İşin özü şudur: Eserin gücü etkisini göstermiştir bu yazıda. Metin, oyunun bütününün önüne geçmiştir. Haldun Taner büyük ustadır.

Ali oyunda Zilha’ya diyor ki “Biliyor musun kız sen yanımda olunca yakama gül takınmış gibi oluyorum.” Siz de onlarla olunca ne hissedeceksiniz anlamak için bu sezon şehir tiyatrosu sahnelerine gidebilirsiniz.

Yazan: Haldun Taner Yöneten: Yücel Erten Müzik: Yalçın Tura Koreografi: Nasuh Barın Dekor Tasarımı: Ayhan Doğan Kostüm Tasarımı: Ayşen Aktengiz Bayraşlı Dramaturg: Dilek Tekintaş Işık Tasarımı: Mehmet Fatih Haroğlu Müzik Direktörü: Çiğdem Erken.
Oyuncular: Can Ertuğrul (Hidayet), Hikmet Körmükçü (Şerif Abla), Murat Garibağaoğlu (İzmarit Nuri), Berna Oğuzutku Demirer (Hafize), Serdar Orçin (Temel), Münir Kutluğ (Derviş Dayı), Hakan Arlı (Beşvakit Niyazi), Meriç Benlioğlu (Zilha /Nevvare), Osman Gidişoğlu (Şişman Polis), Ali Gökmen Altuğ (Zayıf Polis), Tuğrul Arsever (Çakal Rüstem), Çağlar Yiğitoğulları (Teke Kazım - Bülent Onaran), Erarslan Sağlam (Kürt Sabri - Tarçınzade Ahsen), Savaş Barutçu (Sipsi Selim), Engin Alkan (Keşanlı Ali), U.Arda Aydın (Gazeteci-Profesör), Sükan Kahraman (İhya Onaran), Tuğrul Arsever (Sarhoş Rasih), Çağrı Hün (Bir Kadın), Rozet Hubeş (Madam Olga), Ali Gökmen Altuğ (Şoför), Ceren Kaçar (Filiz Onaran), Ertuğrul Postoğlu (Politikacı), Aslı Aybars (Suhandan Gülperi)

DEVAMINI OKU

TEK KİŞİLİK DÜET

by Eser Rüzgar 12:37:00 eser eser rüzgar eser rüzgar milliyet eserruzgar

İstanbul Devlet Tiyatrosu, sanat kariyerine aktör olarak başlayan Tom Kempinski’ nin gerçek bir yaşam öyküsünden esinlenerek yazdığı, kırk iki ülkede sahnelenen ve İngiltere’de ‘Londra Tiyatro Eleştirmenleri-Yılın En İyi Oyunu Ödülü” nü alan iki kişilik oyununu bu sezon da sahnelemeye devam ediyor.

Güzel,zeki,tutkulu,yetenekli ve kariyerinin doruğunda bir kadın olan Stephanie, MS hastalığına yakalanır.MS yani Multiple Scelerosis, merkezi sinir sisteminde tutukluğa neden olan, normal yaşamı kısıtlayan bir hastalık. Bir keman virtüözü olan Stephanie’ nin parmakları, kemanı üzerinde notalara ses verirken artık kasılmış bir şekilde durmaktadır ve trajedisi de bu noktada başlamaktadır. Başlangıçta asla kabul etmese de bu durumu kendisi gibi müzisyen olan kompozitör eşiyle evliliğini de sarsmıştır. Eşinin de önerisiyle psikiyatrist doktor Feldmann’la görüşmeye başlar.

Oyun, Doktor Feldmann’ ın muayenehanesinde geçer. Gayet güzel tasarlanmış bir hasta kabul odasıdır burası. Bir verandayı andıran ve dış dünyayla teması sağlayan camların ardından görünen sarmaşıklar, çiçekler oyun boyunca rüzgarın hızını hissettiriyor izleyiciye. Hatta rüzgar,patlamalar yaşayan Stephanie’ nin şiddetine göre anlam buluyor kimi zaman.

Ayşen İnci, bu oyundaki performansıyla 31. İsmet Küntay Özel Ödülününe ve Çırağan Lions Kulübünün En İyi Kadın Oyuncu Ödülüne layık görüldü. Düete bakınca, düetin tek kişisinin Ayşen İnci, olduğunu söylemek mümkün. Oyunun başında göz teması oluşturmada bir süre sıkıntı yaşayan oyuncu, oyunun tümüne baktığımızda doyurucu bir oyunculuk örneği sergiliyor. Erdoğan Ersever’ e gelince oyunun başında duruşuyla ve etkileyici ses tonuyla izleyici üzerinde olumlu bir izlenim oluştursa da bu başarıyı uzun süre koruyamıyor ne yazık ki. Oyun içinde kopmalar yaşadığı ve role olan hakimiyetini zaman zaman kaybettiğini görüyoruz. Suflörün sesinin oyuna yansıması bu durumun bariz göstergesi sayılabilir.

Aslında oyunu perde olarak da tempo ve içerik olarak da ikiye ayırmak mümkün. İlk perdede vasat diyebileceğimiz oyun, ikinci perdede vasatın üstüne çıkıyor, ilk perdenin düşük temposu ikinci perdede hızlanıyor. Replikler daha akıcı hatta eğlenceli bir düzeye geliyor. “Çürümeye terk edilmiş hurda bir gemi neye yarar doktor Feldmann?” diyerek isyanını dile getiren Stephanie’ nin doktorunu tahlil sahnesi de oldukça esprili repliklerle dolu. Yine ikinci perdede Ayşen İnci, hastalığının ruhsal enkazı altında kalmış Stephanie olarak döktüğü gözyaşlarıyla izleyicinin beğenisini kazanıyor.

Oyunu ilk okuyuşta beğenen ama çevirisini yapmak konusunda tereddüt yaşayan Lale Eren Dalsar’ ın, işin altından kalktığını, sorumluluğunu tamamladığını görüyoruz. İki kişilik ve tek dekorluk oyunda yönetmenin gücü çok fazla kendini göstermiyor. Reji açısından farklı bir bakış açısı veya farklı bir görsel yön göze çarpmıyor.

Oyunda, belirli aralıklarla muayenehaneye gelen Stephanie’ nin giysileri, İngiliz modasına pek ait olmasa da özenli çalışılmış. Neredeyse her sahnede değişen giysiler, ayakkabılar, ayakkabı uyumlu çantalar gün aşımının göstergesi. Fakat Doktor Feldmann sürekli aynı giysilerle karşıladı hastasını oyun boyunca. Sadece bir sahnede üzerine geçirdiği deri ceket dışında farklı bir kostümle görünmedi oyunda. Tabii bu durum da bir uyumsuzluk oluşturdu hem ikili arasında hem de süreçte.

“Tek Kişilik Düet”;yaşamda tek kişilik düetlerin dışında, çoğu kez tek kişilik koroları oluşturduğumuz şu günlerde “Yaşamın amacı yaşamın kendisidir!.. Yaşam da savaşın ta kendisidir!” diyor. Ya siz?

Tek Kişilik Düet. Yazan:Tom Kempinski Çeviri: Lale Eren Dalsar Reji: Emin Olcay

Dekor Tasarım: Suar Şaylan Kostüm Tasarım: Serpil Tezcan Işık Tasarım: Ayhan Güldağları

Oyuncular: Ayşen İnci, Erdoğan Ersever

DEVAMINI OKU

AMADEUS

by Eser Rüzgar 14:46:00 eser eser rüzgar eser rüzgar milliyet eserruzgar

DEVAMINI OKU

MISIR APARTMANINDA BÖCEK! VAR

by Eser Rüzgar 13:44:00 eser eser rüzgar eser rüzgar milliyet eserruzgar

Öncelikle bilmeyenler için şunu belirtmek gerek; “Dot” yeni bir tiyatro. Kültür ve Turizm Bakanlığının aldığı bir kararla özel tiyatrolara devlet desteği yönetmeliğinin yürürlükten kaldırıldığı, perdelerin arkasındaki aydınlığın azalabileceğinin sinyalini aldığımız bu günlerden kısa bir zaman önce buluştu izleyeniyle. Zaten cesareti seçtiği oyunlarda da gösteriyor kendisini. Geçen yıl sahnelenen Far Away/Çok Uzak’ta ve The Censor/Sansürcü’de olduğu gibi Böcek de gerçek yetişkinlere hitap eden sert içerikle dolu bir oyun. Hatta sert içeriğin getirisi olarak bol bol kan, biraz da erotizm görüyoruz oyunda.

Yazar Tracy Letts’e, “tiyatro için sinema senaryoları yazıyor” denmesi gayet yerinde. Sinemada benzerlerini sıkça görebildiğimiz bu tarz senaryoların tiyatro sahnesinde olması asıl ilginç olan ve izleyiciyi çeken.Oyunun yakında sinemaya da uyarlanacak olmasına gelince Hollywood’da buna benzer birçok film var zaten ama aynı içerikte oyunun çokluğundan söz edemeyiz.Hele yaşadığımız şehirde Böcek oldukça farklı gelebilir tiyatro izleyicisine.

Oyun, izleyicisini acı acı çalan rahatsız edici bir telefonla salona davet ediyor.İzleyenler yerleşinceye kadar da telefonun sesi kesilmiyor, adeta “biri şu telefona baksın” dercesine.

Bir otel odasında yalnız yaşayan oğlunu kaybetmiş bir kadın, Irak savaşına katılmış paranoid şizofren psikozlu bir genç adam, hapisten çıkan belalı koca, kokain bağımlısı lezbiyen bir kadın. Bu dörtlünün yolu Oklahoma da bir otel odasında kesişir. Tülay Günal’ın canlandırdığı Agnes isimli karakterin oğlu yaklaşık 10 yıl önce kaybolmuştur ve bir daha haber alınamamıştır. Lezbiyen arkadaşının bir gece evine daha doğrusu moteline getirdiği Peter’la aralarında bir yakınlaşma olur. Alper Kul’un hayat verdiği Peter karakteri aslında zor bir oyunculuk örneği. Çünkü Peter aslında bir paranoid şizofren psikozuyla boğuşmakta, içine böceklerin yerleştirildiğini düşünmektedir.Psikiyatride bu tarz hastalık teşhisi konan insanlar mantığa uygun olan veya olmayan şüpheler duyabilirler. “Biri beni izliyor” mantıklı sayılabilecek bir şüpheyken “Derimin altına böcekler yerleştirildi” mantıksız bir şüphe örneği sayılabilir.Bu hastalar mantık kuralları ve çeşitli bulgularla şüphelendikleri konuda çevresindekileri iknaya çalışırlar ve nitekim Peter da zaten sınırda olan Agnes’i etkisi altına alır ve psikozu, paylaşılmış psikoza dönüşür. Bir süre sonra Agnes de böceklere inanır olmuştur ve durum yani başka birinin kabulü Peter’ı çıkmazın eşiğine getirmiş, iyileşme ihtimali ortadan kalkmıştır.Peter bilinçli olarak zarar verme eğiliminde değildir ama koruma güdüsüyle yaptıkları çevresindekilere zarar vermektedir. Peter, paranoid şizofreni hastalarının toplumdan uzaklaşan insanlar olduklarının bir örneğidir. Çünkü Peter kalacak yeri olmadığından ve toplumdan dışlandığından Agnes’ le yaşamaya başlar. Peter’ın Irak işgaline katılan bir Amerikan askeri olması onun hastalığının ortaya çıkışını tetiklemiştir.Oyun boyunca Peter’ ın düzgün giyimi ve traşlı yüzü psikozlu bir hastayla tezat oluşturuyor, eleştirilmeyi hak ediyor gibi görünse de bu hastaların hastalıklarını gizlemek için dış görünüşlerine dikkat etmeleri normaldir. Oğlunu kaybetmesinin ardından talihsizlik psikolojisi yaşayan Agnes’ in Peter karşısında iki seçeneği vardır; ya onunla uğraşacak ya da inanacaktır ve tabii ki Agnes kolay olanı yani inanmayı seçiyor.

Bu psikiyatrik gerçeklerin ışığı altına çok net olarak şu söylenebilir; yazar Tracy Letts hastalığı çok iyi çözmüş ve karakteri üzerinde çok iyi işlemiştir.Oyunculuklar gayet başarılı özellikle Peter rolündeki Alper Kul oyun boyunca gerek repliklere olan hakimiyetiyle gerek oyunun dışına taşmamasıyla alkışı hak ediyor.Tülay Günal oğlunu kaybetmiş anne olarak, Serhat Kılıç da belalı bir koca olarak iyi oyunculuk örneği gösteriyorlar.Birincil derecede hem yazarın hem de yönetmenin başarısıdır tempoyu düşürmemek ve entrik kurguyu sağlam oluşturmak. Böcek bunu başarıyor. Tüm dikkatinizle oyuna odaklıyorsunuz zaten bir kaçırdım mı yakalayamam sıkıntısı çöküyor üzerinize bu da oyunun kolay olmadığını gösteriyor.

Mekan tam bir modern tasarım. Işık ve kullanılan efektler içerikle gayet örtüşüyor.

Amerikan dış politikası eleştirisine de yer verilen oyunda, her ne kadar bu eleştiri ruhsal sağlığı yerinde olmayan birinin ağzından yapılsa da eleştirinin dozu biraz daha yüksek olabilirdi.

Sonuç olarak eli yüzü temiz bir oyun izlemek isteyenler için “Böcek” gayet uygun, ama dikkat edin zira üzerinize kan sıçrayabilir.

BÖCEK/BUG

Yazan:Tracy Letts Çeviren: Füsun Günersel Yöneten: Murat Daltaban Oyun Mekanı Tasarımı: Akın Nalça Işık Tasarımı: Kemal Yiğitcan Ses Tasarımı: Ömer Sarıgedik Kostüm Tasarımı: Duygu Türkedul Özel Efektler: Dükkan-ül Hayal Oyuncular: Tülay Günal, Alper Kul, Serhat Kılıç, Selen Uçer, Gökçer Genç

DEVAMINI OKU

81.CADDE 14.BİNA 2 NUMARALI DAİRE

by Eser Rüzgar 13:38:00 eser eser rüzgar eser rüzgar milliyet eserruzgar

“81.Cadde 14. Bina 12 Numaralı Daire” İstanbul Devlet Tiyatrosu’nun yeni sezon oyunlarından. Oyunun adının uzunluğu sizi yanıltmasın oldukça kısa bir seyirlik bekliyor sizi.

Tek perdede kırk beş dakikayla sınırlandırılmış iki kişilik bir oyun.

Devlet Tiyatrosu’nun Oda Tiyatrosu Sahnesi, psikolojik derinliği olan oyunlara ev sahipliği yapmaya devam ediyor. Aynı sahnede daha önce izlediğim “Tek Kişilik Düet” te MS yani Multiple Scelerosis, hastası bir kadının ruh haline tanıklık etmiştik. Şimdiki oyunda da yaşanmamış bir çocukluğun izlerini taşıyan, eksik kalmış bir baba figürüyle yaşama tutunmaya çalışan yalnız bir kadının hikayesine tanıklık ediyoruz.

Oyunun yazarı Erdi Mamikoğlu 1987 doğumlu. Bu oyunla Devlet Tiyatroları tarihinin en genç yazarı unvanına sahip olmuş. Mamikoğlu, halen Bilkent Üniversitesi Müzik ve Sahne Sanatları Fakültesi Tiyatro Bölümü Rejisörlük Ana Sanat Dalı'nda eğitimini sürdürüyor.

Yazar, oyununu kaleme alırken “varoluşçuluk” denince akla ilk gelen isimlerden olan

Jean-Paul Sartre’dan ve Nietzsche’den yola çıkarak konuyla ilgili kendi yorumunu yapmış. Yazar Mamikoğlu, bu konuda şöyle diyor: “ ‘81.Cadde 14.Bina 2 Numaralı Daire’ Nietzsche’nin ‘Sonrasız Dönüş’ü kadar umutsuz değil. Çünkü; yalnızlaşarak yok olan insanın, mantığı çerçevesinde tekrar varolabileceğine inanıyorum. En azından buna inanmak istiyorum. Bu bağlamda, çok zor gibi görünse de, insanlık için hala bir umut var. Ne de olsa eğer bir son varsa, o ‘son’ yine insanoğluyla anlam kazanacaktır.”

Sahne oldukça sade, iki koltuk bir sehpa ve ortada bir bavuldan oluşuyor. Geçmişten gelen bu siyah bavul ve ara ara çalan telefon merak unsurunu yükseltiyor oyun boyunca. Bu sade dekorun arkasına projeksiyonla görüntü eklenmiş oyunda. Görüntünün içeriğini de su kabarcıkları, damlalar oluşturuyor. Oyuna renk getirmek ve sahnedeki durağanlığı engellemek amacıyla kullanılan bu tekniğe oyun boyunca ısınamadığımı üstüne bir de “duraklat” yazısının fona yansıması eklenince rahatsız olduğumu bile söyleyebilirim.

Oyunun metni, geçmişine takılı kalmış, yetimhanede büyümüş, hayata yabancılaşmış ve hayatın kendisini yalnızlaştırdığı bir kadının ruh halleriyle dolu. Ayrıca yazar, henüz çok genç olmasına rağmen yaşamsal aforizmalarla süslemiş metnini. Hayatı, elindeki pamuk şekerini beğenmeyip elma şekerlerine yönelen çocukların ruh haliyle özdeşleştirmiş veya hayat; çalan telefonlara yetişememek midir? sorusuyla karşı karşıya getirmiş izleyiciyi. Geride bırakacağın bir şey yoksa korkmuyorsun, cümlesiyle de ölüm-yalnızlık ilişkisini özetlemiş. Bir balona sahip olmak istiyorsan yürümeyi göze alacaksın, diyerek de yaşamda tercihte bulunma zorunluluğu yaşadığımız anlara işaret ediyor.

Oyundaki esas karakteri Gönen Bozbey canlandırıyor. Bozbey, Ankara Devlet Konservatuvarı mezunu başarılı bir oyuncu. Bu oyunda da başarı çizgisini düşürmemiş, psikolojik derinliği olan rolünün hakkını veriyor. Yalnız kalan bir kadının ürkekliğini, çocukluk yıllarına dönüşünü, duvar üzerinde yürümeye çalışan küçük kız oluşunu ve döktüğü sahici göz yaşlarını başarılı bulduğumuzu belirtelim. Yalnız Bozbey’in ojeli tırnaklarının ve fönlü saçının evde yalnız yaşayan, içine kapanık, çevresinden soyutlanmış, psikolojisi çok da sağlam olmayan bir kadın için fazlaca düzgün kaçtığını da belirtelim.

Oyun iki kişilik demiştik. Habibe Merih Atalay’ın canlandırdığı diğer karakter, oyundaki esas kadının hastalıklı ruh haline daha gerçekçi bir duruş getiriyor. Esas kadının eksik kalan yönlerine dışardan bir göz oluyor. Bu durum kostümlere de “yin-yang” felsefesi olarak yansıyor. Aynı çizgilerle tasarlanmış gri-siyah iki elbisedeki zıtlıklar, patolojisi yüksek bir kadınla onun karşısındaki realist unsur olarak algılanıyor.

Henüz on dokuz yaşında olan, varoluşçuluk sorunsalına kendi bakış açısını getiren genç bir yazarın kaleme aldığı, Gönen Bozbey’ in oyunculuğuyla ete kemiğe bürünen kısa bir oyun mu istiyorsunuz? O zaman “81.Cadde 14. Bina 12 Numaralı Daire” nin kapısını çalabilirsiniz.

Yazan: Erdi Mamikoğlu, Rejisör: Özgür Erkekli, Dekor Tasarımı: Nurettin Özkönü,

Kostüm Tasarımı: Mihriban Oran, Işık Tasarımı: Ayhan Güldağları,

Görüntü Tasarımı: Orhan Cem Çetin, Reji Asistanları: Burak Akyüz, Aytuğ Civan

Oyuncular: Gönen Bozbey, Habibe Merih Atalay

DEVAMINI OKU

TİYATRO HER YERDE ANTIGONE ASPENDOS'TA

by Eser Rüzgar 17:28:00 eser eser rüzgar eser rüzgar milliyet eserruzgar

DEVAMINI OKU

Eser Rüzgar

ÖLÜMÜNE

CAN TARLASI

YILDIZLAR ALTINDA CİNAYET - KATİL

KASSANDRA

"ANTİLOPLAR"IN LEZZETİ ÜZERİNE

ŞEREFE HATIRALAR

KOCASINI PİŞİREN KADIN

KEŞANLI ALİ DESTANI

TEK KİŞİLİK DÜET

AMADEUS

MISIR APARTMANINDA BÖCEK! VAR

81.CADDE 14.BİNA 2 NUMARALI DAİRE

TİYATRO HER YERDE ANTIGONE ASPENDOS'TA

Hakkımda

Eser Rüzgar

Beni Takip Edin

Etiketler

Instagram

Hakkımda

Popüler Yazılar